Mag de politie mijn telefoon uitlezen?

Mag de politie zomaar in mijn telefoon kijken?

Nee, niet zomaar. De politie mag niet zonder goede reden in een telefoon kijken, laat staan deze volledig uitlezen. Eerst moet er een voldoende concrete verdenking bestaan. Bovendien moet het onderzoek in de telefoon nodig zijn voor de strafzaak.

Omdat een smartphone zeer veel privé-informatie bevat, gelden bovendien extra waarborgen. Bij een ingrijpend onderzoek is in beginsel vooraf toestemming van de rechter-commissaris nodig.

Mag de politie dan alles bekijken?

Niet automatisch. De rechter-commissaris kan het onderzoek beperken. Bijvoorbeeld tot een bepaalde periode, bepaalde apps of bepaalde soorten gegevens (zoals foto's of berichten).

In de praktijk wordt het onderzoek niet altijd voldoende beperkt. Meestal wordt een volledige kopie van een telefoon gemaakt (een image of forensische kopie), die dan met speciale software geautomatiseerd wordt geanalyseerd. Vervolgens kan heel breed worden gezocht, en vaak gebeurt dat ook. Het is aan advocaten om daar waar nodig verweer tegen te voeren.

Moet ik mijn telefoon ontgrendelen?

Nee, als verdachte hoeft u in Nederland uw pincode of wachtwoord niet aan de politie te geven. U hebt een zwijgrecht en hoeft niet actief mee te werken aan uw eigen veroordeling.

Wel kan de politie soms dwang gebruiken, als een apparaat vergrendeld is met biometrische beveiliging zoals een vingerafdruk of gezichtsherkenning. Onder omstandigheden mag de politie dan beperkte dwang gebruiken om de telefoon te ontgrendelen. Zoals gezegd ligt dat bij een pincode of wachtwoord dus anders: de politie mag geen dwang uitoefenen om die uit een verdachte te krijgen.

Meewerken aan ontgrendeling is vaak niet aan te raden. Een telefoon kan belastend materiaal bevatten zonder dat u dat zelf beseft. Denk aan chats, foto's, locatiegegevens, contacten of oude berichten die later in een bepaalde context worden uitgelegd. Daar komt bij dat een telefoon niet alleen uw privégegevens bevat, maar ook die van anderen, zoals partners, familie, vrienden en collega's.

Vrijwillig ontgrendelen kan de politie daardoor toegang geven tot een enorme hoeveelheid persoonlijke informatie. Het advies is daarom: werk niet mee aan ontgrendeling voordat u met een gespecialiseerde advocaat hebt overlegd.

Kan de politie mijn telefoon ook zonder mijn hulp openen?

Soms wel. Zoals hierboven geschreven kunnen telefoons soms met biometrische kenmerken worden ontgrendeld. Ook kan de politie soms makkelijke toegangscodes raden (0000, variaties op geboortedata, bekende wachtwoorden of codes van andere apparaten). Bovendien beschikt de politie over technische hulpmiddelen waarmee beveiligde telefoons in sommige gevallen kunnen worden gekraakt (zoals van het bedrijf Cellebrite). Of dat lukt, hangt onder meer af van het type telefoon, de beveiliging en hoeveel tijd, energie en geld de politie wil besteden aan het ontgrendelen van de telefoon.

Daarnaast kan de politie in uitzonderlijke zaken gebruikmaken van de zogenoemde hackbevoegdheid (artikel 126nba Sv). Daarmee kan de politie onder strenge voorwaarden op afstand binnendringen in een telefoon, computer of andere gegevensdrager. Ook hiervoor is toestemming van de rechter-commissaris nodig.

Mijn telefoon is in beslag genomen. Wat nu?

Geef niet zomaar uw pincode of wachtwoord en ontgrendel het toestel niet vrijwillig. Vraag eerst waarop de verdenking is gebaseerd, wat de politie precies wil onderzoeken en of daarvoor toestemming van de rechter-commissaris is gegeven. Schakel voor uw verhoor een gespecialiseerde strafrechtadvocaat in.